Poza stablecoinami: banki przenoszą „pieniądz” na blockchain

W ciągu ostatnich kilku lat ważną ścieżką wejścia blockchaina na rynki finansowe było przekształcanie tradycyjnych aktywów, takich jak obligacje skarbowe, fundusze i akcje, w aktywa on-chain. Jednak to, że aktywami można handlować on-chain, nie oznacza, że płatność i dostawa aktywów mogą zostać zrealizowane jednocześnie: czym płaci kupujący? W jaki sposób środki pieniężne łączą się z dostawą aktywów?

Niedawno banki w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Kanadzie kolejno zaczęły rozwijać depozyty tokenizowane; Europa natomiast zaczęła włączać transakcje tokenizowanymi aktywami do systemu rozliczeń w walucie banku centralnego. Przyjęte przez nie rozwiązania są różne, ale wskazują na ten sam problem: gdy aktywa trafiają on-chain, „pieniądz” w systemie finansowym również musi znaleźć sposób, aby się z nimi połączyć.

Banki zaczynają działać

24 września amerykańska instytucja rozliczeniowa The Clearing House ogłosiła, że wybrała firmę fintech Quant do zapewnienia wsparcia technologicznego dla swojej On-Chain Money Initiative. Projekt planuje zbudować sieć międzybankową, która umożliwi uczestniczącym instytucjom rozliczanie i rozrachunek transakcji depozytami tokenizowanymi oraz połączenie z istniejącą siecią płatności w czasie rzeczywistym RTP i systemem rozliczeń płatności dużych kwot CHIPS. Quant odpowiada za zapewnienie zdolności technicznych w zakresie interoperacyjności sieci, orkiestracji transakcji i zarządzania transakcjami. Zgodnie z obecnymi planami sieć ma zostać udostępniona uczestniczącym instytucjom finansowym w pierwszej połowie 2027 roku.

Tego samego dnia brytyjska organizacja branży finansowej UK Finance ogłosiła dalszy postęp: projekt Great British Tokenised Deposit (GBTD), w którym uczestniczy siedem banków, zakończył pierwszą partię rzeczywistych transakcji klientów z użyciem tokenizowanych depozytów w funtach szterlingach. Wśród uczestniczących instytucji znajdują się Barclays, HSBC UK, Lloyds Banking Group, Monzo, Nationwide, NatWest i Santander, a transakcje zostały zrealizowane za pośrednictwem wspólnej platformy opracowanej przez Quant.

Te transakcje nie polegają na prostym przelewie pieniędzy z jednego konta na drugie. W transakcji, w której konsument kupuje towar od prywatnego sprzedawcy, środki na koncie kupującego są najpierw blokowane, a uwalniane dopiero po pomyślnym przekazaniu towaru; w dwóch transakcjach refinansowania środki są również uwalniane zgodnie z ustalonymi warunkami w momencie zakończenia transakcji. Płatność może zatem zostać powiązana z przebiegiem transakcji, ale to, czy warunki rzeczywiste zostały spełnione, nadal wymaga niezawodnego mechanizmu potwierdzania.

22 września sześć dużych banków kanadyjskich ogłosiło wspólne badanie rozwiązania depozytów tokenizowanych w dolarach kanadyjskich. Pierwszy etap projektu koncentruje się na tym, jak depozyty tokenizowane przepływają między różnymi instytucjami finansowymi, a celem długoterminowym jest połączenie z innymi projektami aktywów cyfrowych. Obecnie projekt jest nadal na etapie badania, co nie jest tym samym poziomem zaawansowania co zakończone już rzeczywiste transakcje klientów w Wielkiej Brytanii.

Ścieżka Europy jest jeszcze inna. 21 września Eurosystem uruchomił Pontes, umożliwiając rozrachunek transakcji hurtowych tokenizowanymi aktywami przy użyciu waluty banku centralnego. Pontes nie jest projektem depozytów tokenizowanych, ale odpowiada na ten sam rodzaj potrzeby: gdy aktywami handluje się w księdze rozproszonej, w jaki sposób środki rozrachunkowe mają zostać włączone do istniejącego systemu monetarnego.

Czym są depozyty tokenizowane?

Depozyty tokenizowane można rozumieć jako cyfrową reprezentację i sposób przenoszenia depozytów banków komercyjnych. Ich podstawą nadal pozostaje relacja depozytowa między klientem a bankiem, tyle że dzięki nowej księdze i rozwiązaniom technologicznym depozyty mogą przepływać w odpowiedniej sieci i obsługiwać funkcje takie jak płatności warunkowe. Konkretna struktura prawna, sposób rejestrowania i obowiązujące zabezpieczenia nadal zależą od poszczególnych projektów i regulacji obowiązujących w ich regionach.

Wyglądają podobnie do stablecoinów, a różnica polega na tym, skąd pochodzi „pieniądz”. Stablecoiny są zazwyczaj emitowane przez emitenta i utrzymują relację wartości z walutą fiducjarną za pomocą mechanizmów takich jak aktywa rezerwowe; depozyty tokenizowane reprezentują natomiast depozyty w systemie banków komercyjnych. Oba mogą być używane do płatności cyfrowych, ale odpowiadające im podmioty emitujące, relacje prawne i scenariusze użycia nie są całkowicie takie same.

Banki interesują się depozytami tokenizowanymi nie tylko po to, aby nadać istniejącym depozytom inną formę zapisu. Cenniejszą zdolnością jest łączenie płatności z warunkami transakcji: środki można najpierw zablokować, a uwolnić po potwierdzeniu uzgodnionych warunków. Transakcje brytyjskiego GBTD pokazały zastosowanie tej zdolności w kupnie i sprzedaży towarów oraz refinansowaniu. Jeśli w przyszłości dostawa aktywów, weryfikacja warunków i płatność będą mogły być płynniej łączone, niektóre procesy wymagające wielokrotnego potwierdzania i przekazywania informacji między systemami będą mogły zostać uproszczone.

Połączenie jest kluczowe

To, że jeden bank reprezentuje i przenosi depozyty w swoim własnym systemie, jest tylko pierwszym krokiem. Trudniejsze jest to, w jaki sposób środki banku A mogą bezpiecznie i efektywnie dotrzeć do banku B; jak różne księgi mogą rozpoznać tę samą transakcję; oraz jak płatności on-chain mogą zostać połączone z istniejącymi sieciami płatności, platformami handlu aktywami i systemami rozrachunku w walucie banku centralnego.

Jeśli każda instytucja zbuduje własną zamkniętą sieć, rynek finansowy może po prostu zyskać kolejną partię nowych „wysp danych”. To również powód, dla którego ostatnie projekty wielokrotnie podkreślają interoperacyjność.

Amerykański projekt planuje połączyć sieć depozytów tokenizowanych z RTP i CHIPS; Kanada najpierw bada przepływ międzybankowy; Wielka Brytania weryfikuje rzeczywiste transakcje międzyinstytucjonalne za pośrednictwem wspólnej platformy; europejski Pontes natomiast z innego kierunku łączy transakcje tokenizowanymi aktywami z rozrachunkiem w walucie banku centralnego. Nie przyjęły one całkowicie identycznych ścieżek technologicznych, ale wszystkie zajmują się problemem połączenia środków pieniężnych, aktywów i istniejącej infrastruktury finansowej.

Czy stablecoiny zostaną zastąpione?

Jest jeszcze zbyt wcześnie, aby wyciągać taki wniosek. Stablecoiny są już stosowane w scenariuszach takich jak handel aktywami kryptowalutowymi i finanse on-chain; depozyty tokenizowane opierają się na relacji depozytowej w banku, dzięki czemu łatwiej łączą się z istniejącymi systemami kont, zgodności i płatności banków. Waluta banku centralnego odgrywa z kolei inną rolę w ostatecznym rozrachunku między instytucjami finansowymi.

W przyszłości bardziej prawdopodobne jest nie to, że jeden rodzaj pieniądza cyfrowego obejmie wszystkie scenariusze, lecz to, że różne formy środków pieniężnych będą funkcjonować w odpowiednich dla siebie sieciach i stopniowo będą budować połączenia. To, czy uda się to osiągnąć, zależy jeszcze od wspólnych standardów, współpracy międzyinstytucjonalnej, kontroli ryzyka oraz kosztów i efektywności w rzeczywistych scenariuszach.

W przeszłości w dyskusjach o RWA nacisk kładziono na to, „jakie aktywa mogą trafić on-chain”. Teraz pojawia się bardziej konkretne pytanie: gdy aktywa trafią on-chain, czy pieniądz, którym się je rozlicza, będzie mógł za nimi nadążyć?

Od rzeczywistych transakcji klientów w Wielkiej Brytanii, przez badania sieci międzybankowych w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, po włączenie waluty banku centralnego do rozrachunku tokenizowanych aktywów w Europie — instytucje finansowe szukają odpowiedzi osobno. Następny etap finansów blockchain może nie zależeć od tego, ile nowych rodzajów aktywów pojawi się on-chain, lecz od tego, czy aktywa, środki pieniężne i istniejący system finansowy będą mogły niezawodnie przeprowadzić każdą dostawę.